Home / Di tích / Chùa / Chùa Trăm Gian- Ngôi chùa sống cùng lịch sử dân tộc

Chùa Trăm Gian- Ngôi chùa sống cùng lịch sử dân tộc

“Trăm Gian”, cái tên nghe rất dân dã mà lại nói lên vẻ bề thế của một ngôi chùa. Không phải bỗng nhiên mà một ngôi chùa được chứng nhận là “Di tích lịch sử”. Chùa Trăm Gian (thuộc Huyện Chương Mỹ, Hà Nội) đã sống cùng với lịch sử thăng trầm của dân tộc Việt Nam hàng trăm năm nay.

1. Lịch sử Chùa Trăm Gian

Nguồn gốc tên chùa Trăm Gian

Sở dĩ người ta gọi là Chùa Trăm Gian vì chùa có 104 gian (cứ 4 góc cột là một “gian”). Chùa Trăm Gian vốn được lập từ đời vua Lý Cao Tông. Đến thời nhà Trần, có một vị Hòa Thượng tên là Bình An, quê ở Bối Khê tu tại đây, tương truyền là người có nhiều phép lạ. Sau khi Hòa Thượng viên tịch, dân làng xây tháp để giữ gìn hài cốt và tôn gọi là Đức Thánh Bối. Ngày nay, chùa Trăm Gian có tên là chùa Quảng Nghiêm, ngoài ra còn được gọi là chùa Tiên Lữ.

Chùa Trăm Gian
Chùa Trăm Gian được lập từ đời Vua Lý Cao Tông

Truyền thuyết ly kỳ

Chuyện kể rằng, vào thời nhà Trần, ở làng Bối Khê có người thiếu phụ nằm mộng thấy Đức Phật Đản sinh. Không lâu sau, bà có mang và sinh ra một bé trai kháu khỉnh. Khi cậu bé lên 9 tuổi thì cả cha và mẹ đều qua đời, cậu vào xuất gia ở một ngôi chùa có tên là Đại Bi trong làng. Đến năm 15 tuổi, thầy đến thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương (huyện Chương Mỹ, Hà Nội ngày nay), thấy cảnh đẹp, người xin theo học kinh kệ với vị Trưởng lão lúc bấy giờ đang tu tại một ngôi chùa trên núi. Sau mười năm học đạo, thầy đã chứng được nhiều phép thần thông. Danh tiếng của thầy đến tai vua Trần, vua liền sắc phong thầy là Hòa Thượng, đặt hiệu là Đức Minh rồi mời về tu ở chùa trong kinh đô. Sau khi vị Trưởng lão ở chùa Tiên Lữ viên tịch, Hòa Thượng Đức Minh xin vua cho về làng dựng ngôi chùa mới. Năm 95 tuổi, Hòa thượng từ biệt đệ tử rồi ngồi vào một cái khám gỗ và viên tịch. Một trăm ngày sau, đệ tử mở cửa khám, kim quang Hòa thượng bay mùi thơm nức, lan tỏa khắp gần xa. Để bày tỏ lòng tôn kính, dân làng và đệ tử của Ngài đã xây tháp để gìn giữ kim thân và tôn thờ là Đức Thánh Bối. Nơi Hòa Thượng viên tịch chính là Chùa Trăm Gian ngày nay.

Chùa Trăm Gian Hà Nội
Chùa Trăm Gian gắn với nhiều truyền thuyết ly kỳ

2. Khám phá chùa Trăm Gian

Kiến trúc chùa Trăm Gian

Chùa Trăm Gian được chứng nhận là di tích lịch sử Quốc gia. Chùa bao gồm một quần thể kiến trúc độc đáo. Như đã nói thì chùa có cả thảy 104 gian, chia thành 3 cụm kiến trúc chính:

Cụm thứ nhất ở cửa vào, gồm 4 cột trụ và 2 quán, gần đó có nhà Giá Ngự nhìn ra hồ sen, trước kia là nơi biểu diễn múa rối nước.

chùa trăm gian ở đâu

Cụm thứ 2 nằm ở trên mấy trăm bậc gạch xây, gồm một toà gác chuông 2 tầng tám mái, có lan can vây quanh 4 mặt, là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao. Tại đây treo một quả chuông được đúc từ năm 1794. Trên chuông có khắc một bài minh của Phạm Huy Ích. Qua gác chuông, leo lên 25 bậc đá xanh hình rồng mây nữa là đến sân trên có kê một sập đá hình chữ nhật. Ngôi chùa lớn với quy mô như hiện nay là đã được trùng tu và xây dựng thêm qua nhiều thời đại.

Chùa Trăm Gian Chương Mỹ
Hàng Lang của Chùa

Cụm thứ ba nằm trên 9 bậc đá tiếp theo, cũng là chùa chính, gồm: Nhà Bái đường, Toà Thiêu Hương và Thượng Điện, trong cùng là Nhà Tổ. Tại đây lưu giữ một cỗ trống lớn được đúc năm 1749.

lễ hội chùa trăm gian

Những bức tượng thờ có gì đặc biệt?

Chùa Trăm Gian có 153 pho tượng, hầu hết bằng đều làm bằng gỗ- nét đặc trưng thường thấy ở các ngôi chùa cổ miền Bắc, một số ít được làm bằng đất nung. Trong chùa có tượng đô đốc Đặng Tiến Đông- một tướng lĩnh nhà Tây Sơn. Tượng này được phát hiện vào năm 1972. Đặc biệt nhất là tượng Đức Thánh Bối đặt trong khám gỗ gian bên phải vì tương truyền là tượng chứa hài cốt của Ngài, được rút bằng mây đan và bọc vải sơn ở ngoài. Ngoài ra còn có tượng Tuyết Sơn, tượng Bồ Tát Quán Thế Âm, tượng Phật Tam Thế được đặt trên một bệ bằng đất nung đỏ giống kiểu các bệ đá thời nhà Trần.

chùa trăm gian tiên phương chương mỹ hà nội

3. Chùa Trăm Gian ngày nay

Chùa Trăm Gian qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo đã bị phá hỏng vì cách trùng tu “không giống ai” như sơn lại tranh tượng quý bằng sơn công nghiệp, trát xi măng lên bệ tượng, bàn thờ… Ngoài ra còn thay gạch đá cổ bằng gạch ốp lát công nghiệp… 

chùa trăm gian chương mỹ hà nội
Những tấm phù điêu sau khi sơn

Chưa hết xót xa, vào năm 2012, những người yêu nét đẹp cổ kính của Chùa Trăm Gian lại một lần nữa bàng hoàng khi Nhà Tổ, Gác Khánh có tuổi đời hàng thế kỷ của chùa bị đập bỏ không thương tiếc. Như vậy, Chùa Trăm Gian hiện đã được làm mới gần như hoàn toàn, phá vỡ đi một di tích lịch sử vốn được tạo dựng hàng trăm năm nay.

chùa trăm gian bị phá
Một tấm bia cổ cùng với gạch đá ngổn ngang

Nhưng cũng có một số ý kiến cho rằng, sau khi được trùng tu nhiều lần, Chùa Trăm Gian trông sáng sủa, sạch sẽ hơn mà vẫn không bị mất đi vẻ cổ kính vốn có.

chùa trăm gian chương mỹ
Có người cho rằng, Chùa Trăm Gian vẫn không bị mất đi vẻ cổ kính vốn có

Ngày nay, Chùa Trăm Gian vẫn là địa điểm tham quan nổi tiếng ở Hà Nội, thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước.

Xem thêm: Chùa Long Hương- Lịch sử hình thành và kiến trúc chùa

Đánh giá bài viết

Đọc Thật Chậm

chùa dược sư đà lạt

Chùa Dược Sư – Ngôi chùa của sự yên bình ấm áp

Lâm Đồng Đà Lạt thật sự thích hợp cho những câu chuyện thiền định, kinh …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *