Home / Di tích / Chùa / Chùa Bút Tháp- Ngôi cổ tự và những tác phẩm nghệ thuật độc đáo

Chùa Bút Tháp- Ngôi cổ tự và những tác phẩm nghệ thuật độc đáo

Chùa Bút Tháp có tên tiếng Hán là Ninh Phúc Tự, thường được người dân trong vùng gọi với cái tên chùa Nhạn Tháp, là một trong những ngôi chùa cổ nhất Việt Nam. Trãi qua việc trùng tu, sửa chữa nhiều lần thế nhưng nét nguyên sơ của thời kì Hậu- Lê vẫn được chùa gìn giữ và tồn tại đến ngày hôm nay. Bên cạnh giá trị tâm linh, chùa là địa điểm tham quan mang giá trị lịch sử thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước.

1. Đường đến chùa Bút Tháp

Được xem là một trong số rất ít những ngôi chùa cổ ở Việt Nam còn giữ gìn được nguyên bản, chùa Bút Tháp nằm ở ven bờ sông Đuống thơ mộng, thuộc hệ phái Bắc Tông. Chùa nằm trên địa phận xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Cách trung tâm tỉnh Bắc Ninh 22km theo hướng Nam chếch Tây.

Nếu như bạn đang ở Hà Nội và có ý định đến viếng chùa thì quãng đường bạn cần vượt qua là 25km về hướng Đông.

chùa bút tháp
Chùa Bút Tháp được xem là một trong số rất ít những ngôi chùa cổ nhất Việt Nam

Đối với xe máy hay ô tô, bạn đi theo hướng Quốc lộ 5- gần đến ngã tư Phú Thị thì rẽ trái men theo Quốc lộ 18B- tới chợ Keo- rẻ trái xuống đường Đê. Lúc này chỉ còn 6km nữa thì sẽ đến chùa Bút Tháp.

Đối với phương tiện xe buýt, bạn đón xe số 204 đi tuyến Hà Nội- Thuận Thành và xuống trạm ở khu vực chợ Keo. Lúc này bạn đón taxi đi quãng đường 6km nữa thì sẽ đến được địa điểm.

2. Nguồn gốc chùa Bút Tháp

Theo lịch sử ghi nhận lại, chùa Bút Tháp Bắc Ninh được xây dựng vào thời kì Hậu- Lê ở thế kỉ 17. Ngôi chùa do bà Trịnh Thị Ngọc Trúc (vợ của vua Lê Thánh Tông) cùng với hai nhà sư thiết kế và cho khởi công xây dựng. Tuy nhiên, một số tài liệu khác thì cho rằng chùa được dựng vào thời Trần. Tác giả Bùi Văn Tiến là tác giả của quyển sách Chùa Bút Tháp xuất bản vào năm 2000 cũng nói đến vị Thiền sư Huyền Quang dưới thời Trần là trụ trì của chùa.

Việc hưng công lại ngôi chùa gắn với Thái hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc, Công chúa Lê Thị Ngọc Duyên và Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Cơ thuộc giới quý tộc trong triều. Mặc dù trãi qua nhiều lần trùng tu và sửa chữa, tuy nhiên hiện nay chùa Bút Tháp vẫn là một trong những cổ tự còn giữ gìn được nét nguyên bản nhiều nhất trong cả nước.

3. Những kiến trúc cổ ở chùa Bút Tháp

Tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay

Nhắc đến chùa Bút Tháp ở Bắc Ninh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những công trình kiến trúc cổ lâu đời hàng thế kỉ, đã trãi qua nhiều triều đại. Trong đó, đáng kể nhất là bức tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay chứa đựng nhiều “ẩn ngữ”.

Tượng được đúc theo hình nữ có 3 khuôn mặt xoay khắp mọi nơi mang ý nghĩa tam thế. Trên mũ của 3 gương mặt còn có 3 tầng đầu với 8 gương mặt khác nhau, cuối cùng là bức tượng nhỏ của Phật A Di Đà.

kiến trúc chùa bút tháp
Tượng Quan Âm được đúc theo hình nữ có 3 khuôn mặt xoay khắp mọi nơi mang ý nghĩa tam thế

Trên bệ của pho tượng là dòng chữ Hán: “Nam Đông Văn Thọ Nam – Trương tiên sinh – phụng khắc” được điêu khắc tinh xảo, theo các nhà Hán Nôm tạm dịch chúng mang ý nghĩa rằng: Nam Đông là địa chỉ, Văn Thọ là tên hiệu, Trương là họ, tiên sinh là bậc trí giả, phụng khắc là phụng mệnh trời đất dựng tượng để thờ.

Thế nhưng một số nhà Hán Nôm lại không đồng tình và đưa ra quan điểm khác, họ cho rằng “phụng khắc” mang ý chỉ nhà vua. Song song đó còn có nhiều quan điểm trái chiều xung quanh vấn đề này, tuy nhiên đến ngày nay người ta vẫn chưa tìm ra được lời giải chính xác. Chỉ có thể dám khẳng định rằng, tác giả bức tượng này là một nhà điêu khắc họ Trương và có hiệu là Văn Thọ.

Ngoài ra còn có một dòng chữ Hán khác trên chính diện thành bệ tượng với nội dung: “Tuế thứ Bính Thân niên thu nguyệt cốc nhật doanh tạo” cho biết thời gian hoàn thành tác phẩm tượng nhưng không biết chính xác là ngày tháng nào ở năm Bính Thân. Theo tìm hiểu của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và tiến sĩ  lịch sử Bùi Tiến thì cho rằng dòng chữ Hán trên mang ý nghĩa  “Năm 1647, Trương tiên sinh được mời làm tượng Phật ở chùa Bút Tháp. Kiến trúc chùa Bút Tháp cơ bản hoàn thành. Năm 1656, Trương tiên sinh hoàn thành tác phẩm tượng Quan Âm”.

Tháp Báo Nghiêm

Là ngọn tháp bằng chất liệu đá to lớn, uy nghiêm cao hơn 13m, tháp Báo Nghiêm vươn lên trời xanh nổi bật giữa vùng đồng bằng Bắc Ninh rộng lớn. Với hình dáng giống như một cây bút khổng lồ, tháp cao tận 5 tầng riêng phần đỉnh xây bằng đá xanh. Xung quanh tháp được trang trí với những hoạt tiết, hình thù độc đáo. Ngoài ra còn có 5 quả chuông nhỏ treo quanh 5 góc của tháp. Tầng dưới cùng của của tháp là hình đa dạng các con thú.

chùa bút tháp nam định
Với hình dáng giống như một cây bút khổng lồ, tháp cao tận 5 tầng riêng phần đỉnh xây bằng đá xanh

Tác phẩm tháp Bảo Nghiêm giữa chùa Bút Tháp tĩnh mặc bên cạnh mặt tâm linh còn thể hiện được tài ghép đá và nghệ thuật điêu khắc tuyệt vời của những người thợ thủ công Việt Nam xưa.

Tòa Tích thiện am

“Cửu phẩm liên hoa” là tháp gỗ, được xếp chín tầng theo kiểu hoa sen được đặt trong tòa Tích thiện am. Mỗi tầng của tháp gỗ là muôn hình hoa, lá, chim muông phong phú. Khi đến viếng chùa, bạn vừa có thể tụng niệm dưới tháp vừa quay Cối kinh. Người ta tin rằng, mỗi vòng xoay của Cối kinh tương đương với 3.542.400 lần tụng niệm.

Hiện nay Cửu phẩm liên hoa chỉ có ở ba ngôi chùa thuộc dòng Trúc Lâm đó là: chùa Bút Tháp ở Bắc Ninh, chùa Phẩm và chùa Giám ở Hải Dương.

chùa bút tháp cách hà nội bao nhiêu km
“Cửu phẩm liên hoa” là tháp gỗ, được xếp chín tầng theo kiểu hoa sen được đặt trong tòa Tích thiện am

Vào tháng 4 năm 1962 chùa Bút Tháp được bộ Văn hóa xếp vào di tích Quốc gia, là ngôi chùa cổ rộng lớn nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ và vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn đến ngày hôm nay.

Hằng năm vào dịp xuân về, đến với lễ hội tăng ni phật tử, bên cạnh bờ sông Đuống sẽ diễn ra nhiều trò chơi đặc sắc mà du khách có thể cùng hòa mình với người dân như: đánh đu, đấu vật, chọi gả, thả chim, ca hát quan họ, diễn chèo…

Cổ tự Bút Tháp thường xuyên là điểm tham quan du lịch hấp dẫn cho khách du lịch gần xa mà sẽ là thiếu xót nếu như bạn vô tình bỏ lỡ. Có dịp đến Bắc Ninh, bạn hãy thử một lần ghé thăm ngôi chùa lịch sử này nhé!

Đọc thật chậm: Chùa Phổ Hiền – Trạm dừng chân chiêm ngưỡng Phật lý tưởng

Đánh giá bài viết

Đọc Thật Chậm

đền bảo hà lào cai

Đền Bảo Hà – Nơi thờ phụng người hùng của dân tộc

Đền Bảo Hà không phải là nơi thờ phụng những vị thần linh Phật hay …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *