Đình và đền là một dạng kiến trúc để thờ thần và thành hoàng của người Việt. Thờ thần là tín ngưỡng của người bản địa có từ thời cổ đại được lưu truyền đến ngày nay. Người Việt thờ hai loại thần: Thiên thần và nhân thần. Thiên thần là những nhân vật thần thoại có sức mạnh siêu nhiên, vừa có tác dụng răn đe con người làm điều ác, vừa hỗ trợ con người chống lại cái ác, chống lại ngay chính những lực lượng thiên nhiên xâm hại con người như lụt, bão, bệnh tật v.v…
Tìm hiểu về Đình và Đền tại Hà Nội
Hầu hết các đình và đền ở Hà Nội đều thờ các vị thần là những nhân vật lịch sử. Nổi bật nhất là các anh hùng dân tộc như: Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo v.v… những người có công đánh đuổi quân xâm lược phương Bắc, giữ gìn đời sống yên lành, mang lại hòa bình cho dân.
173 ngôi đình và đền được tienamphu.com giới thiệu sẽ giúp bạn có được cái nhìn cơ bản và hệ thống; bởi vì nó thực sự tiêu biểu cho đình đền của Hà Nội và đã được Bộ Văn hóa-Thông tin xếp hạng. Là tấm gương phản ánh đời sống văn hóa, tâm linh của người Hà Nội – của người Việt Nam.
Nói đến Đình, Đền tức là nói đến tín ngưỡng thờ thần, thành hoàng của người Việt. Thờ thần là tín ngưỡng bản địa của người Việt từ thời cổ, theo sự phát triển của xã hội, đòi hỏi phải có một dạng kiến trúc, ban đầu đơn giản, mộc mạc, sau này được hoàn chỉnh dần cho thích hợp là chỗ thờ cúng, được gọi là nghè, miếu, đền… Đến khi việc thờ thành hoàng do phong kiến Trung Hoa du nhập vào từ phương Bắc trong thời Bắc thuộc đã kết hợp với việc thờ thần của cư dân bản địa, được sự thúc đẩy của phong kiến dân tộc nhằm củng cố chính quyền phong kiến tập quyền vững mạnh đến tận làng xã, các ngôi đình làng với nhiều công năng đã dần dần được xây dựng dưới các triều Trần và Lê. Trải qua nhiều thế kỉ phát triển, kiến trúc đình làng đến thế kỉ 19 đã định hình và còn tồn tại đến ngày nay như chúng ta đang gìn giữ. Trong kí ức sâu thẳm của tâm hồn người Việt, hình ảnh quê hương thân yêu luôn luôn hiện ra với mái đình, cây đa, bến nước. Đình làng, đền, miếu… là di sản văn hoá vật chất đặc trưng biểu hiện một khía cạnh của văn hoá tâm linh người Việt.
Xem tiếp: Các vị thần và thành hoàng được thờ ở các Đình Đền tại Hà Nội
Thủ đô Hà Nội ngày nay bao gồm kinh đô Thăng Long trước đây và vùng phụ cận gồm làng xã của các trấn Kinh Bắc, Sơn Tây, Sơn Nam, sau này là một phần của tỉnh Hà Nội dưới triều Nguyễn. Từ xưa các làng xã thuộc kinh thành Thăng Long đã được đô thị hoá dần dần, chỉ còn sót lại rất ít đình làng vì triều đình phong kiến với các kiến trúc nguy nga lộng lẫy đã thực sự là “ngôi đình” to nhất, ngói đình của kinh đô vương triều. Đình Quảng Văn được dựng dưới triều Lê Thánh Tông chỉ là nơi để phổ biến công việc chính trị của nhà vua, chỗ dán các giấy tờ. Các đình còn tồn tại trong các quận nội thành như Kim Liên, Nam Đồng, Hào Nam, Hoàng Mai… chỉ mới cách đây khoảng chục năm là dấu vết của những làng xưa. Vì vậy nên đình làng của Hà Nội thực sự tồn tại chủ yếu ở các huyện ngoại thành.
Ý thức được sự giữ gìn các di sản văn hóa dân tộc nên ngay từ sau Cách mạng tháng Tám 1945, Hồ Chủ tịch đã kí sắc lệnh bảo vệ các di tích. Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử – văn hoá và danh lam thắng cảnh ban hành năm 1984 đã thúc đẩy thêm một bước việc bảo vệ và sửa chữa phục hồi các di tích ở Hà Nội cũng như cả nước. Từ tháng 4 năm 1962 việc nhà nước công nhận và xếp hạng các di tích lịch sử – văn hoá đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ các di sản văn hoá. Đến nay thủ đô Hà Nội đã có khoảng trên 300 di tích, cụm di tích được xếp hạng di tích lịch sử – văn hoá, trong đó các đỉnh, đền, miếu vào khoảng 190 di tích. Việc giới thiệu đình, đền, miếu… được căn cứ chủ yếu vào hồ sơ xếp hạng các di tích lịch sử, văn hoá của Cục Bảo tồn bảo tàng, Bộ Văn hoá – Thông tin, có tham khảo thêm các sách báo tạp chí trước và sau cách mạng của các nhà nghiên cứu văn hoá.
Các đình và đền… được giới thiệu những nét chủ yếu về thời gian xây dựng, quá trình trùng tu, thần tích của các vị thần thành hoàng được thờ, giá trị kiến trúc và mĩ thuật của các di vật cổ còn lưu giữ, cùng như các lễ hội nếu có. Do tính chất truyền miệng của các thần tích nên cùng thờ một vị thần hay thành hoàng nhưng thần tích lưu truyền hay ghi chép của các làng có khác nhau, khó có thể khẳng định ở nơi nào là chính xác hơn nơi nào.
Do tư liệu và thời gian hạn chế cũng như khả năng có hạn nên việc giới thiệu các đình và đền, miếu đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hoá ở Hà Nội không tránh khởi những thiếu sót, rất mong được các nhà nghiên cứu, các cán bộ văn hoá các cấp và bạn đọc bổ sung để cho thêm phong phú, hoàn chỉnh hơn, xin chân thành cảm ơn.
