Home / Văn hóa & Tôn Giáo / Danh nhân / Thánh Mẫu Thoải (Mẫu Thủy)- Thủy Cung Thánh Mẫu

Thánh Mẫu Thoải (Mẫu Thủy)- Thủy Cung Thánh Mẫu

Thoải là chữ thuỷ đọc trạch đi Mẫu Thoải tức là Mẫu Thuỷ, là bà mẹ nước (Thuỷ cung thánh mẫu). Bà cũng được mang một lý lịch trần gian, nhân hóa theo hai truyền thuyết sau đây:

Truyền thuyết về Thánh Mẫu Thoải kể ở Thái Bình và Nghệ Tĩnh

Thuở trời đất mới mở mang, đất đai đang chờ khai phá, vua Kinh Dương Vương (viễn tổ của dân Việt) thường đi chu du các nơi. Một ngày tới một vùng kia, được gặp người con gái nhan sắc tuyệt trần. Vua lấy nàng làm vợ, sau sinh ra Sủng Lảm chính là Lạc Long Quân, Bố Rồng của chúng ta. Bà mẹ này là con gái của Long vương ở Động Đinh hồ, nên được làm nhiệm Vụ cai quản tất cả sông biển ao hồ. Vì vậy mới gọi là mẫu Thoải.

Ở Nghệ Tĩnh cũng lưu truyền thuyết này, lại nói cuộc gặp gỡ giữa hai người là ở trên dòng sông Lam (trước có tên là sông Thanh Long).

mẫu thoải thờ ở đâu

Truyền thuyết ớ Tuyên Quang Truyện kể rằng: Kinh Xuyên là một hoàng tử con vua đất, lấy vợ là con gái Long Vương ở Động đình Hồ (Trung Quốc). Bà rất yêu chồng, nhưng Kinh Xuyên lại lấy vợ hai là Thảo Mai, hay có tính ghen ghét. Thảo Mai vu cáo cho bà, nên bà bị chồng nhốt vào rừng sâu. Thú dữ không làm hại bà, còn mang hoa quả đến nuôi cho bà được sống. Một hôm, có người nho sĩ gặp bà, bà nhờ chuyển một cái thư cho cha là Lang Vương, nhờ thế mà bà được cứu thoát. Nhà vua gả bà cho nho sĩ, những người này từ chối. Người đời tôn bà là Mẫu Thoải, lập đền thờ ở Tuyên Quang, gọi là đền Giùm Sự tích bà Mẫu Thoải còn được hiểu theo nhiều cách nữa đại khái là:

Có thuyết nói bà là một vị thần lưỡng tính, cả nam cả nữ, có tên là Nhữ Nương. Tuy là đực cái chung nhau nhưng âm tính nặng hơn, nên bà được kết hôn với vị vua dưới nước là Thuỷ tề. Thượng đế phong cho bà làm Nhữ Vương Nam Nữ Nam Hải Đại Vương. Nơi chính được hân hạnh thờ bà làm thành hoàng là làng Viêm Xá, huyện Yên Phong, tỉnh Hà Bắc.

Có thuyết lại nói mẫu Thoải không phải là một bà mà chính là nhiều bà. Các bà đều là con của Lạc Long Quân. Trong số con cái sinh ra, Lạc Long Quân đã chọn ba người giao cho việc quản lĩnh sông biển nước Nam, đóng dinh cơ ở sông Nguyệt Đức. Một bà có hiệu là Thuỷ tinh động đình Ngọc nữ công chúa. Bà thứ hai có hiệu là Hoàng Bà đoan khiết phu nhân, và bà thứ ba là Tam giang công chúa.

Các bà cũng thường giúp vào những cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương. Đời Lê Thánh Tông, quân nhà vua đi đánh phương Nam, đến vùng đất thuộc địa phận các huyện Phú Xuyên, Kim Bảng thì gặp một trận cuồng phong rất lớn. Cầu khẩn đến các bậc thần linh, các mẫu Thuỷ đã cho một tướng đến dẹp yên gió. Vì thế nhà vua phong tặng cho tướng ấy là thượng đẳng thần, lấy hiệu là Nguyệt Nga công chúa. Nguyệt Nga cũng được xem là một thần mẫu của thuỷ cung.

Những ngày thanh bình yên ổn, các bà mẫu Thoải thường dùng hay dùng thuyền lan chèo quế rong chơi. Bài văn chầu mẫu Thoải có câu: “Bà chèo chơi 36 động tiên” chính là để chỉ vào việc ấy. Để chiều các ý mẫu, những ngày hội mùa, hội thuỷ đều có khẩn cầu sự chứng giám của các bà.

Về Mẫu Cửu trùng, truyền thuyết rất sơ lược như đã nói trên kia. Thông thường người ta lại xếp bà Liễu Hạnh vào Tam toà thánh Mẫu. Vậy ta phải tìm hiểu riêng về Bà

Có vấn đề nên được quan niệm cho đúng hơn về Tam tòa thánh mẫu, mặc dù lâu nay theo khuynh hướng chung, nhiều người đã quan niệm một cách khác

Thật ra, nếu hiểu cho đúng logich thì nên quan niệm:

+ Tam tòa thánh mẫu là có trước, chì có ba toà:

  • Mẫu Thiền
  • Mẫu Sơn
  • Mẫu Thuỷ

Nhưng sau đó, đã đưa bà Chúa Liễu vào chõ của Mẫu Thiên.

+ Từ thế kỷ 16 xuất hiện bà Chúa Liễu, người ta hình dung ra một phủ nữa nên gọi là Tử phủ: Tứ phủ công đồng là:

  • Phủ thiên (Mẫu cửu trùng)
  • Phủ sơn (Mẫu Thượng Ngàn)
  • Phủ thuỷ (Mẫu Thoải)
  • Phủ địa (Mẫu Liễu Hạnh)

Trong sinh hoạt tín ngưỡng, thánh mẫu Liễu Hạnh đã dần dần tiến lên ngôi thứ nhất. Mẫu Địa được xem như mẫu Thiên. Thường có nhiều đệ tử – và cả một vài nhà nghiên cứu – đã cho Tam tòa thánh mẫu là: mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải và máu Liễu Hạnh. Điều đó có phần đúng trong sinh hoạt nghi lễ, trong cảm quan thông thường. Thánh mẫu Liễu Hạnh xuất hiện muộn hơn (khoảng thế kỷ XVI đời Hậu Lê) nhưng đã sớm trở thành vị thần chủ của đạo mẫu. Bà gần như được ngồi vào ghế thượng thiên, thay thế vị trí của Mẫu Cửu trùng. Trong trang phục, trong cách bài trí ở các điện thờ, bà chúa Liễu cũng được đặt ở vị trí trung tâm, trang phục màu đỏ, lại hai bà Thoải, Thượng Ngàn thì mặc áo xanh, áo trắng. Và do đó, nhiều người đã hiểu Tam tòa là:

Một tòa của Liễu Hạnh

Một tòa của Chúa Thượng Ngàn

Một tòa của Mẫu Thoải.

Đã hiểu quen như thế rồi, nên nếu nói khác đi thì rất khó chấp nhận. Nhưng có lẽ nên hiểu một cách lôgích hơn, hợp với tư duy vũ trụ quan của truyền thống hơn. Ba tòa ở đây chính là ba cõi: cõi Trời, cõi Non, coi Nước. Bà chúa ở tòa cõi Trời phải là Mẫu Thượng thiên, Mẫu Cửu trùng. Như thế mới là chính xác. Đặt mẫu Liễu làm mẫu thượng thiên, chỉ vì trong thực tế, bà gần gũi với nhân dân hơn và bà cũng  là con gái của ngọc hoàng, nên có đưa vào vị trí trung tâm cũng là thích hợp với tâm linh của quần chúng. Thực ra Liễu Hạnh không phải là mẹ Trời, mà chính là mẹ Đất. Ta cũng gọi bà là mẫu Địa.

Phải nhớ rằng khi tưởng tượng để hình dung nên Tam tòa (ba cõi) tư duy mang tính cách vũ trụ luận của người bình dân thật là đặc sắc, Ba cõi thực là bao quát: Trời, Non, Nước. Nhưng rồi người ta thấy thiếu: thiếu hẳn một cõi quan trọng; cõi trần gian. Có bà Liễu Hạnh xuất hiện và bà được tôn vinh trong cõi ấy. Thật là hợp lý và vì thêm một cõi, người ta không gọi là tứ toà, mà phải có cái tên mới là tứ phủ. Vũ trụ luận được bổ sung đầy đủ hơn và huyền thoại cổ tích được phát huy thêm tác dụng. Thế rồi trong tứ phủ (cũng là 4 cõi) bà chúa Liễu sẽ phát huy thêm nhiều ảnh hưởng cả về pháp thuật. Bà có thể hóa thân vào mẫu Cửu trùng, và cũng có thể hóa cả vào mẫu Thượng Ngàn và mẫu Thoải. Hiểu như thế thì khi gặp những danh hiệu như bà Đệ nhất, bà Đệ nhị, Đệ tứ v.v.. sẽ khỏi phải băn khoăn

Thánh Mẫu Thoải (Mẫu Thủy)- Thủy Cung Thánh Mẫu
1 (20%) 1 vote

Đọc Thật Chậm

Đức thánh Chu Văn An (Chu Văn Trinh) & Những giai thoại

Đức thánh Chu Văn An (Chu Văn Trinh) & Những giai thoại

Thánh Chu là con người thật, được tôn làm Thánh. Ông có tên là Chu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *