Home / Làng Nghề / Làng Xà Cầu- Địa điểm mổ xe lớn nhất Hà Tây

Làng Xà Cầu- Địa điểm mổ xe lớn nhất Hà Tây

Từ thời đầu công nguyên, làng đã có đồn lũy chống giặc Hán của bà Chiêu Nương – nữ tướng của Hai Bà Trưng.Làng có nhiều nghề truyền thống từ thời bà Chiêu Nương truyền lại. Nhiều thế kỷ trước, làng là Trung tâm thương mại sầm uất ở bắc ứng Hòa và vùng lân cận phía nam tỉnh Hà Đông. Đầu làng vẫn còn cây cao cổ thụ mang nhiều sự tích một miền quê kiên cường và hiếu học.

Khám phá Làng Xà Cầu

Ai đã có dịp đi trên đường 22 từ thị xã Hà Đông đến Vân Đình, nơi còn cách Vân Đình 5 km, sẽ gặp một ngôi làng, bên cạnh đường có một cây gạo già thân xù xì mọc đầy biếu bạnh, nhiều nhánh rễ trồi lên mặt đất như lưng rồng ẩn hiện, các cành cây uốn vặn cong queo như những nét khắc công phu của thiên nhiên tạo dáng, trông như một cây bon sai trong chậu cảnh. Ấy là cây gạo thượng thọ làng Xà Cầu nổi tiếng, chứng tích của một ngôi làng cổ.

Làng Xà Cầu ở đâu

Làng Xà Cầu xưa còn có tên là Xà Kiều, trước là đơn vị một xã thuộc tổng Xà cầu, huyện Sơn Lãng, phủ ứng Hòa, tỉnh Hà Đông. Thần phả của làng này còn ghi lại: Vào khoảng đầu công nguyên có ông Nguyễn Kiền, người ở Cao Quần (miền Quần Anh, huyện Hải Hậu (Nam Định) là vị tộc trưởng có tiếng tăm trong vùng. Vào Thời giặc Hán đang đô hộ nước ta, ông đã đi nhiều nơi để chiêu mộ nghĩa binh chống giặc. Theo bước chân bốn ba, ông đã đến vùng này và kết duyên Với bà Nguyễn Thị Mặc Nghĩa, người làng Xà Cầu, rồi đưa vỢ về Cao Quần dựng nghiệp, và sinh được ba người con: một gái, hai trai. Cô con gái đầu lòng tên là Chiêu Nương, hai con trai là Nguyễn Hồng và Nguyễn Tuyền.

Hai vợ chồng ông lãnh đạo một đội quân khởi nghĩa nhưng đã bị bại trận, cả hai đều hy sinh. Còn ba chị em Chiêu Nương được họ hàng che chở đưa về ẩn cư tại Tiên Hưng, Thái Bình. Khi lớn lên, Chiêu Nương đã cùng hai em tìm về quê ngoại Xà Kiều, quyết chí chiêu binh tụ nghĩa để trả thù nhà, đền nợ nước; lấy làng Xà Kiều làm căn cứ rồi xây thành, đắp lũy, mở xưởng rèn vũ khí. Đó cũng là thời kỳ Hai Bà Trưng nổi dậy đánh đuổi nhà Hán. Bà Trưng Trắc đã cử em là Trưng Nhị về Xà Kiều vời Chiêu Nương cùng hợp quân đánh giặc. Nghĩa quân của ba chị em Chiêu Nương được cử tiến đánh thành Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh ngày nay). Sau khi thắng lợi, Chiêu Nương cùng hai em lại được Hai Bà Trưng cử về Xà Kiều củng cố định lũy, trấn giữ phía nam thành Phong Châu.

Năm 44, Mã Viện được nhà Hán sai đem quân tái chiếm nước ta. Nghĩa quân của chị em Chiêu Nương được điều lên vùng núi phía bắc thành Phong Châu (Vĩnh Phúc) chặn đánh, nhưng thế giặc mạnh, thành Phong Châu thất thủ, quân của chị em Chiêu Nương phải lui về Chu Diên (thuộc huyện Thanh Oai ngày nay) trấn giữ tuyến phòng thủ sông Hát (tức sống Đáy ngày nay). Nghĩa quân củng cố thành lũy Xà Kiều và giàn quân ra các làng phụ cận. Trong trận chiến với quân Hán ở thôn Vác, ông Nguyễn Hồng bị thương nặng, chạy được về đến chùa cả thì mất. Ông Nguyễn Tuyền cũng bị trúng tên ở cầu Bầu, để khỏi rơi vào tay giặc, khi về đến đầu làng, ông đã rút gươm tự sát. Sau khi hai em bị hy sinh, biết không chống nổi quân thù, bà Chiêu Nương đã gieo mình xuống sông tự vẫn.

Làng Xà Cầu mổ xe

Thần tích trên cho thấy Xà cầu đã xuất hiện ngay từ đầu công nguyên và tên “Xà Kiều Trại” cũng xuất phát từ những chiến tích đó. Để tưởng nhớ công ơn của ba chị em Chiêu Nương, dân làng lập đền thờ và suy tôn ba vị làm Thành hoàng làng. Hiện nay đình Xà cầu còn giữ được 16 đạo sắc phong, trong đó đáng lưu ý là bản sắc phong của Trần Nhân Tông tặng Thành hoàng làng vào năm 1279. Căn cứ vào những sắc phong, văn bia và hiện vật còn lưu giữ được trong các đình, chùa, đền, miếu, có thể thấy làng đã có bước phát triển mạnh từ thế kỷ thứ X-XII sau công nguyên.

Bên cạnh nghề nông, Xà cầu còn có các nghề đúc đồng, tạc tượng và nghề rèn rất nổi tiếng ở thế kỷ thứ XVI- XVII. Tương truyền nghề đúc đồng ở đây có từ thời đầu công nguyên, tiền thân là những xưởng rèn vũ khí của nghĩa quân Chiêu Nương. Và hiện nay Xà cầu vẫn còn nghề làm hương đen truyền thống; theo thần tích làng cũng do bà Chiêu Nương truyền lại.

Là một làng có nhiều nghề thủ công phát triển lại nằm ở vị trí giao thông thuận lợi, từ xưa Xà cầu đã có chợ, lớn nhất vùng này. Đặc biệt cứ vào ngày 26 tháng Chạp có hội chợ truyền thống thu hút đông đảo khách quanh vùng tham gia với cơ cấu mặt hàng rất phong phú như: gốm sứ Hợp Lợi, tơ lụa Vạn Phúc, nón lá làng Chuông. Rồi các mặt hàng đồ đồng, may tre, thêu thùa tinh xảo. Hội chợ Xà Cầu còn tổ chức thi và trao thưởng cho các mặt hàng truyền thống của các địa phương khác tham dự. Làng là một trung tâm thương mại sầm uất ỏ bắc ứng Hòa và các vùng lân cận phía nam tỉnh Hà Đông.

dây truyền Làng Xà Cầu

Trở lại với cây gạo Xà cầu có tiếng là thiêng. Thân cây có ba cành lớn hưống sang ba làng Xà cầu, Quảng Nguyên và Phú Lương. Tháng ba hàng năm là mùa hoa gạo, các cụ xưa truyền lại rằng: nếu năm nào nở ra một bống hoa trắng trên cành cây chĩa sang làng nào là làng ấy sẽ có người đi thi giành được khoa bảng cao từ Tiến sĩ trở lên! Cho nên cây gạo được coi như một đấng thần linh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Xà cầu chỉ cách thị xã Hà Đông có 20km mà đến năm 1949, ở đây vẫn còn là vùng tự do, bộ binh Pháp không đến được. Năm 1950, chúng mới lập được tề, dựng được đồn bốt, nhưng đến cuổì năm đó lại bị ta đánh tan. Sang năm 1951, địch tập trung một lực lượng quân rất lớn mở cuộc càn quét, âm mưu triệt phá làng Xà Cầu và làng Quảng Nguyên bên cạnh, nhằm tạo vành đai hai bên đường 22 và 73. Chúng đốt phá nhiều nhà dân rồi dỡ cả đình chùa quán miếu, chặt cây để phát quang. Cây gạo khổng lồ đứng bên đường trở thành vật che mắt. Chúng kéo bọn thuộc hạ mang theo búa rìu đến đôn cây, nhưng đã vấp phải sự phản kháng quyết liệt. Ông bà già, trẻ con, tay không đổ ra đầy mặt đường vây quanh gốc cây. 0 trong làng, tiếng trống, mõ, thanh la não bạt… gõ náo loạn như những lần nguyệt thực, dân làng xua đuổi gấu ăn trăng. “Dân ta còn thì cây gạo còn” là câu khẩu hiệu mới. Cũng như ngày xưa các cụ ở làng này vẫn nhắc nhở con cháu: “Cây gạo còn thì làng ta mới thịnh vượng”. Thế là hôm ấy lính Pháp đã phải chùn tay. Sáng hôm sau, các già làng cử một đoàn đại biểu kéo lên đời gặp tên quận trưởng ứng Hòa và cả tỉnh trưởng Hà Đông, đấu tranh đưa yêu sách kiến nghị không được chặt cây gạo khiến chúng đã phải nhượng bộ.

Người Xà Cầu từ xưa đã quan tâm khuyến học, hương ưỏc của làng từ Thời Lê còn ghi rõ: “Trẻ em trong làng từ 10 tuổi trở lên đều phải đi học”. Làng còn dành một phần công điền để hàng năm trích thưởng cho những người đỗ đạt. Căn cứ vào văn bia còn ghi lại, triều Lê, Xà cầu có hai người đỗ Tiến sĩ. Trong khoa thi năm Đinh Mùi niên hiệu Hồng Đức năm thứ 9 có cụ Phạm Hoa Xuân đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân. Vào khoa thi năm Canh Tuất niên hiệu Hồng Đức thứ 12 lại có cụ Nguyễn Hà Thực cũng đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, năm đó cụ 27 tuổi…

các bộ phận sau khi mổ xe Làng Xà Cầu

Làng Xà Cầu còn là đất võ, từng sinh ra những anh hùng kiệt xuất mà tên tuổi của họ gắn liền với lịch sử. Theo gia phả của dòng họ Nguyễn Công ở đây thì đến thế kỷ thứ XVI, dòng họ này đã có tới 16 Quận công và dòng họ Lý Đình cũng có 3 Quận công (Quận công là quan võ. Ớ nước ta từ Thời Mạc bắt đầu tổ chức thi võ, người đỗ được gọi là võ công và phong tước Quận công).

Cũng như nhiều làng quê khác, Xà cầu hôm nay đã đổi thay nhiều, một dãy phố làng đã mọc tràn ra đến bờ đường 22. Cây gạo cổ kính này đã trở thành cái mốc để nhận ra một mảnh hồn quê của Xà cầu. Hàng năm cứ đến mùa lễ hội chùa Hương, nhiều khách du lịch nước ngoài đi qua đây, nhìn thấy cây cổ thụ có hình dáng lạ, thường dừng lại chụp ảnh. Họ bảo đó là một di sản sinh thái của làng quê Việt Nam. Tiếc rằng ngay dưới gốc gạo là những nhà tạm, dân dựng lên thật nhếch nhác. Chạnh nghĩ tới cây đa nghìn tuổi ở thành cổ Loa (Đông Anh) Thời gian gần đây đã bị chết, mặc dầu thành phố Hà Nội đã chi một tỷ đồng chạy chữa mà không cứu được, cũng chỉ vì đã sử dụng mặt bằng dưới hốc đa làm nơi cưa xẻ gỗ, mùn cưa gỗ lim tích tụ, mưa làm ngấm chất độc xuống đất, rễ đã uống phải nhựa lim, bị “ngộ độc” mà chết.

Đọc thật chậm: Cùng khám phá ngôi Làng Dừa Nghệ An

Đánh giá bài viết
product image
Số người đánh giá
3 based on 4 votes
Tên Công Ty
Tiền Âm Phủ Quyết Vượng
Tên Sản Phẩm
Làng Xà Cầu- Địa điểm mổ xe lớn nhất Hà Tây

Đọc Thật Chậm

Cùng khám phá Làng Trà Cổ - Quảng Ninh

Cùng khám phá Làng Trà Cổ – Quảng Ninh

Trà Cổ nơi địa đầu phía bắc của Tổ quốc, mảnh đất còn nhiều vẻ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *