Home / Làng Nghề / Làng nghề Rèn (Hòe Thị – Xuân Phương)

Làng nghề Rèn (Hòe Thị – Xuân Phương)

Đến Cầu Diễn rẽ trái rồi theo đường ta đến Xuân Phương, một xã của huyện Từ Liêm. Xuân Phương.bây giờ gồm các thôn Thị Cấm, Hoè Thị, Ngọc Mạch và đây phố trên đường 70 hợp thành. Địa thế của xã giáp với Vân Canh (Hoài Đức, Hà Tây), giáp với con đường 70 nên từ xưa vùng này đã nổi tiếng là nơi trù phú, ca dao có câu:

Chợ canh lắm bạc, nhiều tiền

Trai giỏi nghề rèn, gái lại đảm đang

Câu ca như kể về người trai đất Hòe Thị ở xóm nào cũng biết rèn và đều giỏi giang không kém nơi nào. Câu ca cũng kể về các cô gái đảm đang, từ thuở xưa đã thi tài nấu cơm để được Tòng quân giết giặc.

Đọc thêm: Làng nghề gò tôn thiếc Phú Thứ

nghề rèn

Đến khi thái bình, các cô được Hoa Dung Công chúa – vợ của tướng Phan Tây Nhạc đời Hùng Duệ Vương dạy nghề dệt vải. Vải của làng Canh (tên cổ của Hoè Thị) đã nổi tiếng, người đời đã truyền tụng “sồi ái vải Canh”, đã tổ chức Hội thi dệt vải hàng năm Trong ngày hội làng kỷ niệm hai vị thành hoàng làng là vợ chồng tướng quân Phan Tây Nhạc.

Nghề rèn ở Hoè Thị có nhiều thuyết kể về nguồn gốc:

Tương truyền khi tướng quân Phan Tây Nhạc đóng quân tại làng. Ngài ra lệnh cho binh lính phải rèn vũ khí, người Hòe Thị có người đã học được nghề truyền lại cho con cháu.

Cũng có thuyết kể rằng họ Nguyễn Đắc là một chỉ từ Nong Cổng mang nghề ra Thăng Long và lập thành làng nghề. Hiện nay ở các xóm tại Hoè Thị và trên phố Nguyễn Khuyến (Sinh Từ cũ) vẫn còn hậu duệ.

Cũng có một thuyết khác kể rằng từ đời Hùng Vương thứ VI, dân nước Văn Lang đã biết rèn, vua Hùng đã trưng tập các thợ giỏi về Phù Đông để rèn áo giáp, ngựa sắt, gậy sắt cho Phù Đổng thiên vương đánh giặc Ân. Lịch Sở nước Việt cũng cho biết vào thời Hồ Quý Ly, dân ta rèn được cả sủng thần cơ theo thiết kế của Hồ Nguyên Trừng, khi nhà Minh xâm chiếm Đại Việt đã bắt hết thợ giỏi và cấm dân dùng sắt, nhưng khi Bình Định Vương khởi nghĩa, vẫn có thự rèn Vân Chàng tham gia nghĩa quân tiến về giải phóng kinh đó. Sơ qua về nghề rèn như vậy để thấy dù ở đâu, ở thời đại nào, người Việt tài hoa vẫn làm chủ được nghề và phục vụ thị trường.

Trở lại làng Hòe Thị (nay là thôn Hoè Thị) với 8 xóm thì Trong 8 xóm đều có người làm nghề rèn, tuy nhiên mỗi chỉ họ, mỗi xóm lại có hàng nghề riêng biệt.

Xem tiếp: Các món bánh đặc sản khác của Làng Vẽ

làng nghề rèn Hòe Thị

Khi xưa, đường 32 chưa làm. đường thiên lý đi qua vùng Canh, nên thợ rèn làng Canh nhanh chóng hội nhập Thăng Long, làm các hàng đồ sắt phục vụ sinh hoạt phố phường và cung đình. Tại phố Lò Rèn hiện nay còn có đền thờ vọng ông tổ nghề rèn. Sản phẩm nghề rèn được phân thành hai mặt hàng: hàng Màu và hàng Đen. Đến khi hàng mấy phát đạt, nhu cầu dùng kẻo trở nên khan hiếm, các cụ họ Nguyễn Đắc có sáng kiến luyện tôn lợp nhà với ống thép nước thành một loại thép tốt, đáp ứng các yêu cầu của kẻo cắt may, người Trong nghề rất quý trọng gọi là ông Sinh Tài, từ đó kẻo Sinh Tài trở thành một thương hiệu, nhiều cửa hiệu đua nhau làm kẻo nhưng đều lấy chữ Sinh làm đầu như Sinh Thành, Sinh Thái, Sinh Lợi ở phố Sinh Từ cũ. Đến sau thế chiến lần thứ nhất, người Pháp đưa hàng ồ ạt vào Việt Nam để kinh doanh, thép các mác hiệu có nhiều, người ta lại chủ ý đến độ “tồi” để xử lý. Các ông thợ đã biết dùng thép gai CT3 Trong rèn đao, thép CT5, thép u để rèn các mặt hàng. Người thợ giỏi khi nung hàng để tôi, có thế lấy hai ngón tay vuốt trên mặt thép hoặc nhỏ nước lên mặt thép để quan sát độ nóng đã đủ mà nhưng nước tôi. Làm lâu mặt hàng đã quen, người thợ có thế dưng mắt mà ước lượng khối thép, ước lượng kích thước làm đao, kéo đều như nhau. Không cần phải khuôn mẫu, đó là dòng làm hàng mẫu trên phố hiện nay, đã có câu thơ chỉ tài làm kéo như sau:

Lưỡi đao sáng loáng lòng gang thép

Mũi kẻo tung hoành hội Á-Âu

Kháng chiến lần thứ nhất, làng Hòe Thị chuyển cư lên Chí Chủ (Phú Thọ) tham gia Cổng binh xướng của ông Trần Đại Nghĩa, tại đây cũng bàn tay tài hoa đã làm ra DKZ, súng tiểu liên xi ten.kiểu pháp là ông Nguyễn Thế Phúc.

Có thể bạn muốn biết: Vàng mã Văn Hội. Một ngày khám phá làng nghề vàng mã Văn Hội

Kể sao hết những hí quyết chuyên môn của nghề rèn truyền thống trình độ kỹ thuật đạt tới mức tinh xảo, họ làm chủ được nguyên liệu, nhiệt độ nung, cách uốn, vuốt, pha sắt thép, đột dập khoan sắt Trong lúc đang rèn đó. Tiếng búa của người thợ cả lúc nhặt lúc khoan, lúc dập chắc chắn từng nhát mạnh vào vật rèn đã như bí quyết bắt thép vào khuôn vào phép. Bây giờ làng còn nhớ đến tên các vị danh tài như Cả Tư chủ Yên làm đao thái phò, ông già Biển chuyên làm neo tàu, thuyền và các loại trục, bánh xe…

Trong các xóm của Hoè Thị có một quang cảnh lạ: đó là con lộ không bé nhỏ như người ta tưởng, mà là đường xóm rộng, đủ cho xe hơi nhỏ chạy qua. Vào đây mới thấy gần như 90% hộ nghề đã có xướng cơ giới, làng rèn Hoè Thị bây giờ không chỉ là hàng mẫu bày bán đao kéo trên phố mà Hòe Thị đang làm hàng Đen phục vụ công nghệ. Có nhà đang làm quả rô tuyn của ô tô và bánh xe của xe gắn máy. Người thợ giỏi bây giờ không thể bám vào nghề truyền thống mà phải biết yêu cầu thị trường, nhanh nhạy nắm được yêu cầu thì mới làm Đúng, đủ mặt hàng, được xã hội chấp nhận. Từ Liêm thành lập một làng nghề Trong làng cố, sự liên kết giữa các nhà với nhau cũng tốt, thỏa mãn các điều kiện về tiếng ồn, môi trường, lợi cho nhiều điều khác.

Sự bức bối về địa thế và hoàn cảnh kinh tế nên người Xuân Phương ra Hà Nội khá đông, đa số là người thôn Hoè Thị. Nghề làm rèn đã tràn ngập phố Hàng Bừa, khiến phố này đổi sang tên mới là phố Lò Rèn. Tại số 1 phố Lò Rèn có nhà thờ tổ nghề và Hà Nội đã thành lập một Hội nghề để giúp đỡ nhau Trong sản xuất. Ở Hoè Thị, có nhiều hộ nghề mua được mấy búa là do ngân hàng cho vay với số vốn nhiều hơn và dài hạn hơn. Đã có nhiều nhà phục hồi được nghề rèn bởi sự giúp đỡ kịp thời. Ngày 22/10/2004, huyện Từ Liêm có một cuộc chuyên khảo về Dự án làng nghề Hòe Thị, đó là những tín hiệu đáng mừng cho những người thợ ở đây. Nhớ lại những ngày khó khăn, khi xưa người Việt Nam bắt đầu thích ởng với hệ ren của Pháp.Lúc bấy giờ không có sẵn “bàn ren, ta rô” như hiện nay, các ông thợ phải lần mò mua cái bu Long, rồi dũa cạnh, tôi cũng dùng ta rô làm răng khi rèn mặt hàng êcu, cũng từ kinh nghiệm làm êcu, người thợ đã làm cả bàn ren để làm bu Long, về Hòe Thị, đi các cơ Sở sản xuất, người ta không cảm thấy “cái khó bó cái khôn” bởi vì trước bất kỳ hoàn cảnh nào, người thợ Hòe Thị cũng có cách khắc phục. Ngay tại phố Lò Rèn. phố nghề của Hà Nội. khi cơ giới hóa ngành nghề rèn, những nhân công thừa đã nhanh chóng chuyển nghề làm sắt, làm gò giữ vững mức sản xuất và giá trị kinh tế.

Làng nghề Hòe Thị bây giờ đã hơn hẳn các làng thuần nông, chợ Canh một tháng sáu phiên người đi chợ đông vui, trù phú hơn xưa. Hàng năm, vào ngày 12 tháng 2, hai làng Hòe thị, Thị Cấm mở hội tế lễ thành hoàng và tổ chức các trò “thi dệt vải’ chọn người dệt khéo, làng cũng chọn người tháo vát, nhanh nhẹn, khéo nội trợ để “thổi cơm thi” diễn lại một cuộc thi truyền thống. Xuân Phương với làng nghề “thợ rèn”, làng nghề Truyền thống văn hóa, làng giàu có hội nhập kinh tế mới. đã và đang là một xã nổi tiếng của huyện Từ Liêm.

Xem ngay: LÀNG CHÈM LÀM GIÒ CHÈM, NEM VẼ

Đánh giá bài viết
product image
Số người đánh giá
5 based on 1 votes
Tên Công Ty
Tiền Âm Phủ Quyết Vượng
Tên Sản Phẩm
Làng nghề Rèn (Hòe Thị - Xuân Phương)

Đọc Thật Chậm

Nghề làm Nan ở Làng Đông Ngạc

Nghề làm Nan ở Làng Đông Ngạc

Từ năm 1932, làng Đông Ngạc đã được giới thiệu trên sách “Những làng thủ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Google+