Home / Di tích / Chùa / Chùa Bà Tấm Gia Lâm (Lĩnh Nhân Tự)

Chùa Bà Tấm Gia Lâm (Lĩnh Nhân Tự)

Chùa Bà Tâm tên chữ là Sùng Phúc tự hay Lĩnh Nhân tự. Xưa chùa thuộc Hương Siêu Loại xứ Kinh Bắc, nay là thôn Sóc, xã Dương Xá, Gia Lâm, Hà Nội. Chùa nằm cạnh đường quốc lộ số 5, cách Hà Nội 17km. Nơi đây là quê hương của Y Lan phu nhân, một cung phi nổi tiếng thời Lý về tài giúp vua trị nước.

Lịch sử hình thành chùa Bà Tấm

Trong đời mình, Y Lan đã tổ chức xây dựng nhiều chùa tháp, trong đó chùa Bà Tấm ở quê Bà. Tên Linh Nhân đặt cho ngôi chùa cũng chính là tên hiệu của Bà. Còn nhân dân vẫn quen gọi Bà là Bà Tấm, vì cuộc đời của Ý Lan có nhiều nét giống với cô Tấm trong truyện Tấm Cảm, nghĩa là cũng nghèo khổ, ở với dì ghẻ và cuối cùng được lấy vua.

hội chùa bà tấm

Chùa Bà Tấm xưa là một công trình kiến trúc to lớn, chiếm trọn cả một khu go cao rộng phía trước làng. Nhưng trải qua bao đời đã trùng tu nhiều, nên vết tích kiến trúc thời Lý hầu như không còn nữa. Kiến trúc của chùa còn lại là một công trình đã thu nhỏ, được làm từ thế kỷ XVI, bao gồm một gian hai chái đơn giản. Trang trí chạm khắc trên các thành phần kiến trúc của chùa tuy không nhiều nhưng khá đẹp. Đó là những hình rồng phượng trong bố cục phóng khoáng, hoặc những hình chạm hoa lá, hình chạm các con thú. Đặc biệt, có hình một con hổ lớn chạm ở ván da lợn, thuộc vì phải của chùa. Hình hố được thể hiện trong một bố cục vui tươi mang nhiều nét dân gian.

Do bảo quản không tốt nên công trình kiến trúc gỗ này đã bị huỷ hoại nhiều và đầu năm 1982 chùa Bà Tấm đã đổ hắn. Nhân dân cùng chính quyền địa phương đã cho tháo dỡ và gần đây tổ chức xây một nhà gạch nhỏ để bảo quản các di vật của chùa.

Thiết kế Chùa Bà Tấm

Di vật đáng quý nhất của chùa từ thời Lý còn lại đến nay là một bệ đá chạm hai đầu sư tử; và một thành bậc cửa cũng bằng đá, chạm hình phượng múa và hoa dây viền quanh.

Bệ đá chạm hai đầu sư tử: Đây là loại bệ đỡ tượng Phật. Khác với các thời sau, thời Lý thường làm bệ theo kiểu sư tử đội toà sen, và trên toà sen mới là tượng Phật. Tượng Phật của thời Lý còn lại đến nay rất hiếm hoi, các bệ tượng thì may mắn còn sót được một số.

Mỗi bệ tượng đều có kích thước khác nhau, cách bố cục cũng không giống nhau.

Bằng những nét đục điêu luyện, nghệ nhân xưa đã thể hiện hai đầu sư tử đang nằm phục trong một tư thế vững, chắc, cả hai đăng đối và giống hệt nhau.

Mặt sư tử được mô tả với vẻ dũng mãnh, dữ tợn, mắt to, như lồi hẳn ra ngoài với đôi mày rậm, gấp khúc sắc sảo. Mũi sư tử tròn, căng phồng, mồm ngậm ngọc nhưng vẫn há rộng với hai hàm răng, nhất là răng nanh, dài tua tủa. Tất cả đều nhằm toát lên một sức mạnh tiềm tàng, một vẻ kiêu hùng của vị chúa tể sơn lâm mà nhân dân cho đến nay vẫn quen gọi một cách kính cẩn là: Ỏng Sâm.

Đưa ra hình tượng dũng mãnh này, người nghệ sĩ muốn tạo nên một sự đối lập với pho, tượng đức Phật, vốn được thể hiện trong dáng điệu trầm tĩnh, hiền hậu,, ngự ở toà sen phía trên (đáng tiếc là đã mất). Chính sự đối lập này đã làm tăng thêm tính cách của pho tượng Phật, và đó cũng là ý đồ của tác giả dân gian.

chùa bà tấm thờ ai

Để diễn tả được chủ đề trên, nghệ nhân dân gian đã sử dụng những mảng khối hình với độ lồi lõm cao, tạo nên những sự tương phản nhất định. Tuy nhiên, xét toàn cục thì vẫn thấy chất mềm mại bao trùm tác phẩm.

Thành bậc cửa: đây là thành ở hai bên bậc lên xuống của thềm nhà. Nó được cấu trúc hình tam giác với chiều cao lớn dần tùy theo độ cao của các bậc thềm. Chưa rõ thành bậc này là của ngôi nhà nào trong di tích, nhưng căn cứ vào kích thước của nó (cao 1m20, dài 1m80) thì nền nhà này phải là loại cao to. Phía trên thành bậc có chạm một tượng cá sấu trong tư thế đang chồm tới, đuôi cuộn sóng.

Đáng tiếc tượng này cũng bị ghè đập, vỡ nát quá nhiều. Phần có giá trị nhất vẫn là những hình chạm của mặt ngoài thành bậc. Đó là hình chạm con phượng trong tư thế đang múa rất đẹp.

Làm nền cho hình phượng là những chùm hoa dây mảnh, uốn lượn mềm mại, tinh tế.Viền quanh hình phượng cũng là những chuỗi hoa dây cuộn xoắn hình chữ s kéo dài không thấy ngọn và gốc.

Điều thú vị ở đây là nghệ nhân đã biến một hình phượng trang nghiêm của con vật linh thành một con chim trong điệu múa sống động. Việc giải quyết bố cục của đuôi trong hình tam giác cũng là một cách giải quyết thông minh và sáng tạo.

Xem thêm: CHÙA VẠN LINH (Chùa Ông Sảnh)

Đánh giá bài viết
product image
Số người đánh giá
5 based on 1 votes
Tên Công Ty
Tiền Âm Phủ Quyết Vượng
Tên Sản Phẩm
Chùa Bà Tấm Gia Lâm (Lĩnh Nhân Tự)

Đọc Thật Chậm

chùa khải đoan buôn ma thuột

Chùa Khải Đoan & Những nét đặc sắc thu hút du khách thăm quan

Chùa Khải Đoan chắc hẳn là địa danh tâm linh vô cùng nổi tiếng của …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *